Парсы тілінің Қазақстанда ислам діні мен мəдениетінің таралуындағы тарихи рөлі - Историческая роль персидского языка в распространении ислама и исламской культуры в Казахстане

  • A. Zh. Boranbayeva Казахский национальный университет имени аль-Фараби

Аннотация

В статье рассматривается история распространения ислама среди тюркских племен.
Мақалада түркі тілдес халықтар мен иран тілдес халықтардың өте ерте замандардан, исламға дейінгі дəуірден күні бүгінге дейін жалғасып келе жатқан байланыстары туралы баяндалады. Қазақ тіліндегі
кейбір иран сөздері баламаларының болмауы– олардың өте ерте замандарда кіргенінің дəлелі. Түркі халықтарының ислам дінін қабылдау үдерісі бейбіт үдеріс болды. Көшпенді түркілердің ислам дінін қабылдауына тегі ирандық сопылар үлкен ықпал етті. Осылайша, парсы тілі аймақта исламның басты идеологиялық құралы болды. Кейінірек кітəби ақындар да парсы əдебиеті мен ислам мəдениетін Ресейдің отаршылдық саясатына, христиан дінін тарату мақсатына қарсы тұру үшін де пайдаланды.

Литература

1 Zhyekbaeva A.B. Qazaq tilindegi arab, parsy sozderinin termindenui. Filol. qyl. kand. diss. – Almaty, 2010.
2 Oranskii I.M. Vvedenie v iranskuiy filologiiy. – M.: Nauka, 1988.
3 Doktor Rezazade Shaqf. Tarih-I adabiat-i Iran. Tehran, Ahang, 1369/1990.
4 Bartold B.B. T VI. – M.: Nauka, 1966.
5 Nurtazina N.D. Islam v istorii srednevekovogo Kazakhstana. – Almaty: Farab, 2000.
6 Ueller Ch. Qazaq elindegi dini urdisterdin madeni-orkeniettik negizderi. Filos. qyl. kand. diss. – Almaty, 2010.
7 Esimov Q.Q. Parsy-arab orkenietinin qazaq ulttyq madeni mentalitetine aseri. Filos. qyl. kand. diss. – Almaty, 2001.
8 Istoriya Kazakhstana s drevneishih vremen do nashih dnei (ocherki). – Almaty: Dauir, 1993.
9 Qydyr T.E. Ortaqasyrdaqy qazaq dalasynda islami adebiettin tuuy zhane qalyptasuy (XI-XII qq.). Filol. qyl. kand. diss. – Almaty, 2005.
10 Zhubatova B.N. Qazaq qissa-dastandaryndaqy arab, parsy sozderi. Filol. qyl. kand. diss. – Almaty, 2001.
11 Mardoni T. Imam Abuhanifa I yazik farsi. Iran-name. – №1 (13). – 2010.
12 Rustemov L.Z. Qazirgi qazaq tilindegi arab-parsy kirme sozderi. – Almaty: Qylym, 1982.
Как цитировать
BORANBAYEVA, A. Zh.. Парсы тілінің Қазақстанда ислам діні мен мəдениетінің таралуындағы тарихи рөлі - Историческая роль персидского языка в распространении ислама и исламской культуры в Казахстане. Вестник КазНУ. Серия Востоковедения, [S.l.], v. 62, n. 1, jan. 2016. ISSN 2617-1864. Доступно на: <https://bulletin-orientalism.kaznu.kz/index.php/1-vostok/article/view/369>. Дата доступа: 04 feb. 2023

Ключевые слова

персидский язык; ислам мəдениеті;