Ш. Құдайбердіұлының сопылық танымы. Суфийское мировоззрение Ш. Кудайбердиулы. (Вестник КазНУ. Серия Востоковедения, 2016)
Қожа Ахмет Ясауи негізін салған түркі сопылық ілім мен хикметтер,араб-парсы тілдерімен байланысты діни- гомогенді тілдік ұжымныңқалыптасуы, әдеби ықпалдастықтар нәтижесінде түркі сөз өнеріндегісопылық сарын, образдардың орын алуы, жергілікті сенімнанымдардыңсопылық арқылы исламдану үдерісі сияқты факторлар қазақ топырағында сопылық поэзияның дамуына қолайлы жағдай жасағанысөзсіз. Алайда қазақ ақын-жырауларынан жеткен шығармаларда сопылық тезаурустың қолданысы көрініс тапқанымен, сопылықпоэзия канондарын ұстана жырлаған мәтіндер орын алмағаныбайқалады. Тек ХІХ-ХХ ғасырларда өмір сүрген Шәкәрім Құдайбердіұлы өз туындыларында сопылық мотив, терминдердіқолданды деп тұжырымдай аламыз. Осы мақалада Шәкәрім ақынныңсопылық поэзияға қалам тартуының басты негіздері қарастырылакеле, оның сопылық терминдерді қазақылау үдерісіне жол бергеніанықталады. Қазақылау барысында сопылық ілімнің айнымас қағидаларыда, сопылықсарын мәндеріде айтарлықтай өзгерістергеұшыраған. Осы өзгерістер бағыттары мен себептерінтану мақаланыңмақсатын белгілейді.
Keywords: сопылық поэзия; сопылық тезаурус; ислам діні; интерпретация; қазақылау; діни- фәлсапалық өлеңдер