Парсы тілінде адамның мінез ерекшеліктерін және олардың баламаларын білдіретін түркімен фразеологиялық бірліктері

Аңдатпа

Кез келген тілдегі фразеологизмдер түрлі-түсті, көркем тілмен өрнектелген халықтың мәдениеті, даналығы мен тәжірибесінің шоғырлануы болып табылады. Олар экспрессивтілігі мен өзектілігін көптеген жылдар бойы, кейде ғасырлар бойы сақтайды. Олар әртүрлі халықтардың тілдерін бір-бірімен байланыстыра алады, кейде формасы жағынан да, мазмұны жағынан да таңқаларлық ұқсастықтар көрсетеді. Ғалымдардың эквивалентті фразеологиялық бірліктерді әр түрлі тілдерде параллель зерттеу қажеттілігі фразеологиялық бірліктердің аудармада жиі қиындықтар тудыратындығымен байланысты. Бұл мақаланың мақсаты – түркімендер мен парсы халықтарының тарихи даму барысында мәдени байланыстар құбылысының нақты мысалдарын көрсету. Авторлар осы екі байланыстағы халықтың сөздік қорының табиғи кеңеюі мен қатынастардың жандануы нәтижесінде ауызша және жазбаша қарыз алу арқылы едәуір байығанын дәлелдеуге тырысады. Салыстырмалы лингвистикалық және семантикалық талдау әдісі түркімен және парсы тілдерінде тілдер арасындағы фразеологиялық эквиваленттілік дәрежесі айтарлықтай жоғары екендігін дәлелдейді. Бұл жағдайда фразеологиялық элементтер толық және толық емес эквиваленттілік құра алады. Авторлар фразеологиялық бірліктердің ұқсастығының себебін тілден тыс факторлармен, ең алдымен халықтар арасындағы ғасырлар бойғы саяси, экономикалық және мәдени байланыстармен түсіндіреді. Түйін сөздер: фразеологиялық бірлік, тіл, байланыс, түркімен тілі, парсы тілі.