Месневи Низами XIII ғасырдың әйгілі тарихи дереккөзінде

Аңдатпа

Мақалада қуатты түрік Селжұқ сұлтандығының тарихын қарастыратын XIII ғасырдағы ескерткіш туралы – көркем шығармада ("سلجوق آل تاریخ در (السرور آیت و الصدور راحت» ("Жан тыныштығының және қуаныштың белгілері» (Селжұқтар әулетінің тарихы туралы) Абу Бакр Наджмаддин Махаммад ибн Али Равендидің өз шығармашылығында 12 ғасырдың көрнекті Әзірбайжан ақыны, әлемдік әдебиеттің гуманизм қазынасы, адами құндылықтары, философиялық даналығы, адамгершілік және рухани қасиеттері, толеранттылығы, адамгершілігі және жеке тұлға факторы, абсолюттік әділеттілік және т.с.с. оларды қазіргі уақыттағы өзекті идеялармен байытқан данышпан Низами Ганджави қолданған көркемдік үлгілердің орны мен міндеттері. Автор Әзербайжан ақыны және ойшылы Низами Ганджавидің «маснавилері» Әзірбайжан мен жалпы түркі әлемі тарихының белгілі бір кезеңдерін, әсіресе олардың тарихи тұлғалары мен мемлекет қайраткерлерін зерттеу үшін құнды және сенімді дереккөздер екенін атап өтті. Басқаша айтқанда, әлемдік әдебиеттің алғашқы «Хамса» бұл – көркемдік өнердің інжу-маржаны ғана емес, сонымен бірге баға жетпес тарихи дереккөзі. Сондықтан, Селжұқтар тарихы туралы еңбек жазған Махаммад Раванди шығыстың көрнекті шеберлері Абулкасим Фирдоуси, Хаджа Низамульмульк, Низами Ганджави және басқалардың «маснави»-леріне жүгінді, сондықтан оны оны күшейту табиғи болды. Әрине, бұл оның таңдаған өлеңдерінің мазмұнымен тағы бір рет дәлелденеді. Түйін сөздер: тарих, селжұқтар, Равенди, шығарма, Низами," Хұсрау мен Шырын", "Ләйлі мен Мәжнүн".