Әл-фарабидің категориялары жайлы

Аңдатпа

Категориялар араб философы Абу Исхак Якуб әл-Киндидің ең маңызды логикалық, философиялық және лингвистикалық зерттеулерінің бірі болып саналады. Категорияларды логикалық және философиялық білім алудың негізі ретінде түсіну әл-Фарабидің еңбектеріне дейін толық аяқталмаған болатын. Бишр Матта бин Юнустың шәкірті болған және логиканы Иоханна ибн Хайландан алған Әбу Насыр әл-Фараби аристотельдік логика ғылымын алғаш рет жан-жақты және толыққанды түрде дамытты. Аристотельдік логиканың шындығын қорғап, категориялардың мағынасын және олардың барлық ғылымдар үшін қалай негіз болғанын түсінгісі келгендер үшін әл-Фараби алғашқы ұстаз болды. Әл-Фараби мәтіні Андалусиядағы Ибн Баджи философиясының негізін қалады. Бұл зерттеудің басты мақсаты – Категориялар туралы түсінігін ашып, Категориялар не үшін керек деген сұраққа жауап беру үшін әл-Фарабидің осы тақырыпқа қатысты мәтіндерін жүйелеп, Әбу Насыр әл-Фарабидің ойлауындағы Категорияларды түсінуге тырысу. Ол үш түрді қамтитын логикадан жарыс жасады: біріншісі – лингвистикалық логика, екіншісі – философиялық логика, үшіншісі – интеллектуалды логика, логиканың атауы шыққан, әрі өзі тұжырым болып табылатын жанның күшін осы логиканың, осы қуаттың жеткізушісі ретінде қалыптастырады. Философияның мақсаты – ең жоғарғы бақыт болып табылатын түпкілікті кемелдікке және ақиқатқа жету болғандықтан, дәлелдеу ақиқат пен сенімділіктің құралы болды. Әл-Фарабидің пікірінше, дәлел материалдары екі рет орын алғандықтан, Категориялар бұл кемелдікті күшпен жеткізушілер болып саналады, біріншісі терминдерді дәлелдеу үшін материал болса, екінші мағынасы жағынан дәлелдеу үшін материал болды, әрі оны мақсат етті. Түйін сөздер: философия, логика, категориялар, түсінікті, нақыл сөздер, Аристотель, әл-Фараби.