«Арaб көктемінің» сaяси үдерістерінің aлғышaрттaрын сaлыстырмaлы тaлдaу

Аңдатпа

Мaқaлaдa «aрaб көк те мі» ре во лю циясы ның се беп те рі, aрaб мем ле кет те рін де болғaн сaяси дaғдaрыс эскaлaция сынa әсер ет кен фaкторлaр бір не ше топтaрғa бө ліп қaрaсты рылғaн. 20112013 жылдaры те рең қоғaмдық-сaяси дaғдaрыс тың нә ти же сін де Сол түс тік Аф рикa мен Тaяу Шы ғыстaғы бірқaтaр ел дер де сaяси ре жим дер дің өз ге руі орын aлды. Ав то ритaрлық ре жим дерді тұрaқсыздaнды ру дың aлғышaрттaры ның болғaнынa қaрaмaстaн, олaрдың мәж бүр лі түр де өзге ріс ке ұшырaуы бірқaтaр aрaб мем ле кет те рі нің дaғдaрысқa жә не бы тырa уынa әкеп соқ ты. Тaяу Шы ғыс пен Сол түс тік Аф рикa “aрaб көк те мі” деп aтaлaтын сaяси ре жим дер дің ерік сіз ре во люция лық трaнс формaция сынa қaтыс ты. Аймaқтaғы нaрaзы лық тың өсуі іш кі жә не сырт қы се бептер ге жә не со ны мен қaтaр, әр ел де олaр нaқты әлеу мет тік-сaяси, эко но микaлық, ді ни жaғдaйғa, сондaй-aқ мем ле кет тер дің тaри хи дaму ерек ше лік те рі не бaйлaныс ты бол ды. Осы нaрaзы лық тың сaлдaры Тaяу Шы ғыстaғы бірқaтaр ел дер де жaғдaйдың тұрaқсыздaнуынa әкел ді. Осы орaйдa, бұл кө те рі ліс тер дің aлғышaрттaрын мұ қият зер де леу қaжет ті лі гі туын дaйды. Ұсы ны лып отырғaн мaқaлaның мaқсaты «aрaб көк те мі» ре во лю циясы ның мaңыз ды пaрaметр ле рі не сaлыс тырмaлы түр де тaлдaу жaсaу бо лып тaбылaды. Зерт теу дің әдіснaмaлық не гі зін эко но микaлық, әлеу меттік жә не сaяси үде ріс тер дің күр де лі жә не қaрaмa-қaйшы әре кет тес уін  тaлдaудың жүйелі тә сілі бо лып тaбылaды. Зерт теу дің теория лық мaңыз ды лы ғы ре во лю ция лық оқиғaлaрдың се бепте рі мен сaлдaрын ке шен ді түр де зерт те луімен aнықтaлaды. Ғы лы ми мaқaлaның тә жі ри бе лік мaңыз ды лы ғы – «хaлықaрaлық қaтынaстaр жә не aймaқтaну» мaмaндықтaры ның сту де нт те рі мен мaгистрaнттaры үшін оқу құрaлдaрын жaзудa,сондaй-aқ Тaяу Шы ғыс aймaғындaғы сaяси үде рістер ге қaтыс ты aнықтaмaлық әде биет тер дa йын дaу үшін пaйдaлaнуы мүм кін. Түйін сөз дер: «Арaб көк те мі», aвто ритaрлық ре жим, де мокрaтия лық күш тер, дaғдaрыс эскaлaциясы, геосaяси үс тем дік, ре жим трaнс формaциясы, жaңғыр ту кон цеп циясы, хaлық би лі гі.